Anafilaksi Acil Eylem Planı

image

Anafilaksi kişinin alerjen ile temasından sonra, 5 dakika ile 2 saat içerisinde ani oluşan ciddi ve hayati tehlike taşıyan bir alerjik reaksiyondur. Özellikle IgE aracılı alerji cinsine sahip, kanda yüksek spesifik IgE değerleri olan ve alerjen ile temasta ani reaksiyon veren kişiler risk grubu altındadır. Ancak alerjik bir bünyenin ilk kez karşılaşacağı bir alerjene karşı nasıl tepki vereceği önceden tahmin edilemez, örneğin besinlere karşı non-IgE alerjisi olan bir kişi ilaçlara veya arı/böcek sokmalarına karşı ani reaksiyon verebilir. Maalesef ülkemizde herhangi bir istatistik tutulmamasına karşın her yıl Amerika’da yaklaşık 1500-2000 kişinin anafilaksi nedeni ile hayatını kaybettiği unutulmamalıdır. Anafilaksiye en çok besinler, ilaçlar, böcek sokmaları ve lateks neden olmaktadır.

Anafilaksi belirtileri şu şekilde ortaya çıkar; Ürtiker, anjiyoödem, deride kızarma/kabarma (flushing), kaşıntı, dudaklarda, dilde ve boğazda şişme, seste kalınlaşma, boğazda tıkanma hissi, öksürük, hırıltılı nefes(wheezing), nefes darlığı, solunum yetmezliği, yutkunmada veya konuşmada güçlük çekme, karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal, kas spazmı, terleme, dışkı veya idrar kaçırma, kalp atışlarında düzensizlik, tansiyon ve nabızda düşme, hipotermi (vücut ısısında düşme), baş dönmesi, baş ağrısı, gözlerde kararma, bilinç kaybı ve tepkiler kontrol altına alınamazsa ölüm.

image

Anafilakside unutulmaması gereken en önemli husus, reaksiyon gelişimi ne kadar hızlı ise ölüm riski de o kadar yüksektir. Bu durumda hastaya hemen adrenalin içeren Epipen oto-enjektör uygulanmalıdır. (Bakınız “Epipen nasıl temin edilir” ve “Epipen kullanma talimatı“) Tepkiler hafiflemediği takdirde 10-15 dakika sonra ikinci bir Epipen uygulanabilir ancak enjektör kesin önleyici bir çözüm olmadığı için ilk doz uygulanır uygulanmaz 112 aranıp Ambulans çağırılmalı ve hastanın solunum desteği alması sağlanmalıdır. Anafilaksi anında ilk arayacağınız numara ne eşiniz, ne anneniz, ne akrabanız, ne de doktorunuz olmalıdır, keza doktorunuz da size acil servise başvurmanızı önerecektir. Her zaman ilk aramanız gereken 112 Acil Ambulans Hizmeti olmalıdır. Telefonda görevliye anafilaksi durumunu anlatıp ambulansın tahmini varış süresini sorunuz. Sadece acil servise 10-15 dakikalık mesafe içindeyseniz kendi aracınız ile gidebilirsiniz. Ambulans bekleme süresinde hasta düz bir zemine yatırılmalı, ayakları baş bölgesinden yukarıda kalacak şekilde yükseğe kaldırılmalı, olası kusma ve tıkanma ihtimaline karşı baş ve gövde yana çevirilmeli ve dilde şişme varsa parmak ile bastırılarak soluk borusunu kapatmasına engel olunmalıdır. Eğer kalp atışlarında düşme ile beraber hipotermi başladı ise vücüt ısısını korumak için çocuğun üzeri battaniye ile örtülmeli, sıcak bir ortamda tutulmalıdır. Hasta kendisini ne kadar iyi hissediyor da olsa hiç bir zaman ambulans veya araca kadar yürütülmemeli, kucakta baş yukarıda kalacak şekilde taşınmamalı, hayati organlar olan kalp ve beyine kan gidişini hızlandırmak için her zaman yatay pozisyonda tutulmalıdır.

imageHiç bir anafilaktik şokun evde kendi kontrolünüzde geçirilebileceği düşünülmemelidir çünkü vücudu normal döngüsüne döndürmek için Epipen iğne yeterli olmayabilir. Bu durumda gereken diğer ilaçlar sadece bir sağlık ekibi tarafından uygulanabilir.Ağızdan alınan antihistaminikler daha geç kana karışacağı için şokun engellemesinde kesinlikle işe yaramaz. Antihistaminiklerin kana karışıp etki etme süresi 1-2 saati bulabileceği için anafilaksi anında ilk uygulamanız gereken Epipen oto-enjektördür. Her alerjik reaksiyon anafilaksi değildir, ne zaman hangi durumlarda Epipen kullanmanız gerektiği konusunda doktorunuzdan bilgi alınız.

imageEğer çocuğunuz okula gidiyorsa yedek bir Epipen iğneyi okulda bulundurmanız ve okul personelini (servis görevlisi dahil) Epipen kullanımı konusunda eğitmeniz yararlı olacaktır. Aynı şekilde çocuğunuz bakıcı veya aile üyelerinden birisinin bakımında ise bu kişileri Epipen iğne kullanımı konusunda bilgilendirmeniz gerekir. Akılda kalması açısından iğnenin kullanım şeklini gösteren bir şema paylaşmanız faydalı olacaktır. Aşağıdaki örneği kendi şahsi bilgilerinizi ekleyerek kullanabilirsiniz.

image

Epipen iğne her zaman çocukların erişemeyeceği yerlerde saklanmalı, gün ışığı geçirmeyecek şekilde kendi karton kutusunda veya bir kılıf/çanta içerisinde tutulmalıdır. (Keza gün ışığı adrenalinin bozulmasını neden olur.) Aynı şekilde 25 derece üzerinde saklanmamalıdır, örneğin bir yaz günü araba içerisinde unutulursa adrenalinin bozulması kaçınılmaz olacaktır. İğne üzerindeki pencereden görünen sıvı her zaman şeffaf renk olmalıdır, herhangi bir renk değişikliğinde iğneyi kullanmayınız ve yenisini temin ediniz.

imageEpipen iğnenin kullanım süresi 1 yıldır. Son kullanma tarihini mutlaka kutu üzerine büyük bir şekilde yazınız ki dikkatinizi çeksin. Son kullanma tarihi geçmeden yenisini temin etmeyi ihmal etmeyiniz. Süresi geçen Epipen iğneyi pratik yapmak amaçlı bir meyveye saplayarak deneme yapabilirsiniz. Yanlış kişilerin eline geçmemesi açısından süresi geçen iğneyi içi dolu halde çöpe atmayınız.

Kaynaklar: FARE, American Academy of Allergy, Asthma and Immunology, American College of Allergy & Asthma, Puader, Prof.Dr.Özkan Karaman’ın Anafilaksi konulu makalesi

Reklamlar

Yeni Epinefrin Enjektörleri Piyasada!

image
Hayati risk taşıyan anafilaktik şok esnasında kişiye enjekte edilmesi gereken Epinefrin(Adrenalin) oto enjektör ülkemizde sadece Epipen markası altında temin edilmekte. Oysa şu an dünyada Epinefrin oto enjektörlerin daha yeni ve gelişmiş versiyonları satışa çıkmış durumda.

Sanofi firması tarafından üretilen ve 2012 yılında FDA’dan ruhsat alan Auvi-Q, Epipen’e oranla daha küçük, taşıması daha kolay ve kullanıcıyı sesle yönlendirerek panik anında yapması gerekenleri anlatan bir ses kaydına sahip. Ayrıca Auvi-Q ile adrenalini enjekte etmek için 5 saniye gibi kısa bir süre yeterli oluyor. Henüz sadece Amerika’da satılan Auvi-Q kolay kullanım açısından daha çok tercih ediliyor.

Öte yandan İngiliz Namtall AB ilaç firması 2013 yılında Emerade isimli ilk uzun iğneli oto enjektörü geliştirdi. Bu sayede adrenalinin daha derine nüfus ederek bir an önce kana karışıp daha hızlı etki etmesi sağlanıyor. Ayrıca diğer enjektörlerin aksine 30 ay raf ömrü olan Emerade, 3 farklı doz seçeneğine de sahip. Emerade oto enjektör şu an İngiltere, Almanya ve İsveç’te satışta bulunuyor.
image

Kullanım kolaylığı sağlayan bu gelişmiş oto enjektörlerin yakında ülkemizde de satışa sunulmasını ümit ediyoruz…

Auvi-Q hakkında detaylı bilgi için bu linki ve Emerade için de bu linki tıklayabilirsiniz.

Epipen Kullanma Talimatı

epipen3
EpiPen Jr Adrenalin Oto-Enjektör (0,15 mg) üzerindeki kullanma talimatının Türkçe çevirisidir:
Sadece adeleye enjekte etmek için kullanılır. Bir doz 0,15 mg Adrenalin içerir.
Lütfen kullanmadan önce kullanma talimatını okuyunuz. Çocukların erişemeyeceği bir yerde muhafaza ediniz. Enjektörü gün ışığından korumak için karton kutusunda saklayınız. 25°C üzerinde muhafaza etmeyiniz. Buzdolabı veya derin dondurucuda saklamayınız.
İçindekiler: 0,15 mg Adrenalin
Yardımcı Maddeler: Sodyum klorit , Sodyum Metabisülfit, Hidroklorik asit, su
Yeşil kutucuk içindeki pencereden görünen sıvının rengi solarsa ve değişirse iğneyi kullanmayınız, yenisini temin ediniz. İğnenin ucu turuncu renk ile gösterilen kısımdadır.
Kullanım Şekli:
1. Mavi renk güvenlik tıpasını çıkartın.
2. Turuncu renk ucu dış baldırdan yaklaşık 10 cm uzakta tutun ve kuvvetli bir şekilde dış baldır etine saplayın. (Klik sesi duyacaksınız.) İğneyi baldıra dik konumda sıkıca tutarak 10 saniye bekleyin.
3. Hemen Anafilaksi durumunu bildirerek Ambulans çağırın.

epipen1

Epipen Otoenjektör Nasıl Temin Edilir?

epipen

Ciddi alerjik reaksiyonlarda ortaya çıkan Anafilaksi durumunda acilen uygulanması gereken Epipen otoenjektör o anda çocuğun hayatını kurtarabilecek tek önlemdir. Özellikle yüksek IgE değerine sahip, ani alerjik reaksiyon gösteren çocuk ve yetişkinlerin yanında sürekli Epipen iğne taşıması tavsiye edilmektedir.

Peki Epipen iğne mevcut koşullarda nasıl temin edilir?
Türk Eczacılar Birliği’nin Ankara ve İstanbul’da bulunan şubelerine bizzat başvurarak aşağıdaki belgeler teslim edilmelidir. Bu illerin dışında ikamet edenler evrakları Ankara merkeze kargo ile göndermelidir.

– Doktorunuzun yazacağı reçete
– Devlet hastanesi onaylı sağlık kurulu raporu ve aslı gibidir onaylı fotokopisi
– Nüfus cüzdanı fotokopisi
– Hasta Bilgi formu
Hasta Bilgi Formu’na, başvuru yapılacak adres ve evraklarla ilgili detaylı bilgiye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. Linkte yer alan “Evraklarda dikkat edilmesi gereken hususlar” çok önemlidir, keza evraktaki en ufak eksiklik nedeni ile rapor ve reçeteyi yeniden düzenletmeniz gerekebilir. Raporunuzun geçerlilik süresi bitmeden reçete tarihinden sonraki 20 gün içerisinde yapacağınız başvurular dikkate alınmaktadır.
http://www.teb.org.tr/content/1/Yurt-Dışından-İlaç-Temini

Kasım 2014 itibariyle Epipen Junior 0,15 mg oto enjektörün fiyatı 55 Euro’dur. Yetişkinler için kullanılan Epipen 0,3 mg oto enjektörün fiyatı ise 68 Euro’dur.
Bu ücreti ödememek için rapor kodunuzun T78.0, T78.2, X23 veya T63.4 olması gerekmektedir. Bunun dışındaki kodlar için devlet aşağıdaki katkı payını hastadan almaktadır.
SGK emeklilerinden %10 katkı payı alınmaktadır.
SGK çalışanlarından ise %20 katkı payı alınmaktadır.

image

Sağlık Raporu çıkartmak için zaman kaybetmek istemeyen aileler ücret bedelinin tamamını ödeyerek Epipen otoenjektör elde edebilirler. Bu durumda yine yukarıdaki diğer 3 evrak ile başvuru yapmaları yeterlidir. (Reçete, nüfus cüzdanı fotokopisi, hasta bilgi formu) Ödeme günlük kur üzerinden TL cinsinden yapılabilir. Yedek bulundurmak ya da okula teslim etmek için gereken ikinci Epipen’i devlet karşılamamaktadır, ücret hasta tarafından ödenerek reçete ile temin edilebilir. Eğer hasta ücretini kendisi temin edecekse reçetede doz iki miktar olarak belirtildiği sürette aynı anda iki iğne temin edilebilir.

Ankara ve İstanbul dışından başvuru yapan aileler başvuru evraklarını eczanelere teslim edebilir ancak Eczacılar Birliği bu işlemin temin süresini uzatabileceğini, bu yüzden bizzat başvuru yapılmasının daha hızlı sonuç verebileceğini belirtmiştir. Ankara ve İstanbul dışından yapılan başvurular için iğne adreslerine kargo ile gönderilecektir.

Uyarı: Epipen iğnenin kullanım süresi 1 yıllık olup, Kasım 2014 itibari ile Eczacılar Birliği’nin elinde Temmuz 2015 son kullanma tarihli iğne stoklarda mevcuttur.

epipen2